QQTRIN033501c1

Seo Seósamh Seosamh Mac Eamharcaí Eachmharcaigh as Doire Honaire Chonaire ____ Gort a an Choirce agus tá mé anseo inniú inniu insa sa stúidió stiúideo ma mar thainic tháinig mé go Baile A Átha Cliath oeiche oíche Lúin Luain chuaí chuaigh thart agus thíl thadhaill mé an baile seo ar leath i ndéí ndiaidh a trí ar maidín maidin agus bhí rása rás fada á ó d'fhág mé Doire Honaire Chonaire go dtí go dtainic dtáinig mé go Baile A Átha Cliath agus buíothas buíochas do Dhia bhí doeiní daoine maithe róm romham i mBaile A Átha Cliath nor nuair a thainic tháinig mé ann agus bhí’s bhí a fhios ca cá ro raibh mo lóistín ma mar thainic tháinig mé a fhad le Oe Aodh Á Ó Sialaí Síolaigh agus tá sé sin ag tarraint tarraingt aramsa ormsa á ó bhí naoi déag seasca agus a naoi unn ann agus thug sé sin lóistín an-mhaith dú dom agus tá sé go maith dú dom agus le cuidiú Dé ma má thig thagann liom é be beidh mé air ar a an bhealah bhealach ar aist, ais, a ag tarraint tarraingt síos ar Chloich Chloch Chionnoela Chionnaola Dé Dónaí Domhnaigh seo hogainn chugainn agus seo uarán amhrán atá mé a ghoil dhul a ráit rá anois daoibh fádúda faoi a dtaobh do fhear, chaill sé an ghiorsa ghirseach a ro raibh sé a i ngrá léithi léi agus ga gach maidín maidin nuair a d’íríheait d’éiríodh sé amah amach seilhiú shilfeadh na deóra deora leis fá faoi dtuíú dtaobh da dá ghiorsa ghirseach seo agus creidim gurs gur iom iomaí fear go m__, gurs gur ioma iomaí fear gur maith leis a ______ ar a dóí dóigh chéarna chéanna agus b’fheitir b’fhéidir gur írí éirigh an rud chéarna chéanna dú dom héin. féin. [casacht] Seo Seósamh Seosamh Mac Eamharcaí, Eamharcaigh, as Faoi Chroc Chnoc a thainic tháinig sé ar a an tsoel tsaol ah ach bhí m’athair ansin foasta fosta Faoi Chroc Chnoc agus bhí ceathrar dearaha deartháracha agam. Cuiriú Cuireadh an cheathrar agus cuiriú cuireadh beirt do mo chuid deithiuraha deirfiúracha agus mo mháthair agus bhí m'athair beó beo tamalt tamall maith ina dhéí dhiaidh sin go dtí go dteaha ndeachaigh mise anonn go hAlbain agus fágú fágadh leis héin féin é, agus tháinig sé aniar go dtí an áit a dtainic dtáinig sé air ar an tsoel tsaol abhas abhus i nDoire Honaire, Chonaire, é héin féin agus a an meid méid a bhí thiar insa sa teah teach leis, sin bhí bó aniar leis agus fua chuaigh sé a chónaí abhas abhus i nDoire Honaire Chonaire aig chuig an dearthair deartháir s seo aige, fear a ró raibh Hiúdaí air agus bhí seisean pósta air ar bhean as an Ardaí Bheag a ró raibh Caitlín Nic Giolla Chóil orthaí uirthi agus bhí an bheirt ansin agus ní ró raibh acú acu ah ach iad héin féin agus thug siad mise isteah isteach mo aeire oidhre aniar le anc amharc ina ndéí. ndiaidh. Agus d’aurc d’amharc mise ina ndéí ndiaidh go bhfuair Caitlín bás, go bhfuair m'uncail bás agus go bhfuair m'athair bás agus sin a rud a d'fhág mise abhas abhus i bpobal Chloich Chloch Chionnoela Chionnaola insan san áit chéanna a bhfuil mé inniú inniu agus bhí am géar ogainne againne nuair a bhí muid bhíomar thiar i gCroc gCnoc Fola an t-am sin, na mar chaithea chaithteá gaf uile gach uile rud a dhéanú dhéanamh ní bhfuíheá bhfaighfeá a gath dhath a ar bíth bith a ach chaithea chaithfeá a ghol dhul un chun trá agus bia trá a bhuint bhaint agus chaithea chaithfeá na préataí prátaí leasú le rud a dtorann dtugann siad an leatha leathach air. Seaweed. Chaitheá Chaithfeá é sin a dhéanú dhéanamh agus na préataí prátaí a leasú leis. Ní robh raibh gath dath a ar bí bith da do na amenaties atá a ag goil dul anois a ar char chor a ar bí bith ionam i mo san_ ionam i mo am-sa, tá sin tamalt tamall maith ó shin agus sin a dóí dóigh a dtainic dtáinig mise air ar an tsoel tsaol go bort bocht beag leóga leoga an-bhort an-bhocht an t-am nuair a bhí mé thiar i mo chónaí i gCroc gCnoc Fola. Seo seal uarán amhrán a d'fhólaim d'fhoghlaim m’athair dú dom agus seo beirt fhear a chua chuaigh isteah isteach go dtí Oilean Oileán a ro raibh Inis Oirthir air agus d’írí d’éirigh an fharaige fharraige garú garbh air ar a an bhealah bhealach a ag teart teacht amah amach daíofa dóibh agus cailliú cailleadh an bheirt lár na farraige agus ní ro raibh tárthail tarrtháil arthú orthu go dtí go ró raibh an bheirt báite agus tá mé a ghol dhul a ráit rá an órain amhráin seo anois dú dom go chomh maith agus tá mé ábalta, agus go gcuidí Dia liom. Seo cóirseanah comharsa a bhí agam ar fhólaim fhoghlaim mé an t-uarán t-amhrán seo úa, uaidh, fear a ro raibh Seán Mac Pháidín air. Bhí sé seo an-mhaith. Bhí sé ina cheóltair cheoltóir agus bhí sé ábalta gah gach uile rud insa sa Ghaelig Ghaeilge ma mar bhí scaith scoth na Gaeilice Gaeilge aige. Bhí sé ábalta tiontú thart agus a an paidirín paidrín a ráit rá na nach ró raibh an aon fhear b’fheitir b’fhéidir eile istoí istigh in Éirinn ábalta a rá ah ach é héin féin agus phioc mise suas a an paidirín paidrín so seo úa uaidh agus tá an paidirín paidrín sin agam inniú inniu go chomh maith leis a an lá a phioc mé suas é agus nuair a bhí mé héin féin naoi mbliana, b'eigean b'éigean dú dom imeart imeacht air ar fasta, fostú, bhí an t-am bort, bocht, bhí an t-am cruaí crua agus bhí ceathrar do mo chuid dearahaha deartháireacha marú marbh agus beirt na deiribhreaha. deirfiúracha. Ní ró raibh fácaí fágtha ach mé héin féin agus m'athair agus chaithinn anc amharc i ndéí ndiaidh m’athara m’athar agus ma má chaithiú chaitheadh héin féin bhí mé lag gun gan bhrí go ndéanaí é nuair a bhí mé ______ mo íchealt#? fad agus bhí mé ag anc amharc in mo dhéí, dhiadih, agus seo fad leis an uarán amhrán dó, seo fear, bhí sé ag imeart imeacht anonn go dtí an tOilean tOileán Úr. Bhí sé a ag deánú déanamh b’fheitir b’fhéidir na nach bhfeiceit bhfeicfeadh sé na doeiní daoiní d’fhág sé ina dhéí dhiaidh níos mó ná an áit ah ach oiread agus ansin nuair a bhí sé ag imeart imeacht d'fhág sé slán aig ag an áit bhí sé a ag fhágáilt fhágáil agus d'ime d'imigh sé leis an don Oilean Oileán Úr agus tá mé a ag deánú déanamh gur Davey Hayes a bhí air ar an fhear seo agus chuir sé an t-uarán t-amhrán seo i gcionn a chéile nuair a bhí sé a ag fágáilt fágáil na háite, agus anois déarha déarfaidh mise an t-uarán t-amhrán seo daoibh go chomh maith agus tá mé ábalta. Nuair a bhí muidine bhíomarna a ag goil dul amach go dtí an áit a ró raibh An Lagan air chaithe muis chaithimis imeart imeacht oeiche oíche roimhe roimh ré. Chaithe muis Chaithimis an oeiche oíche sin a chathú chaitheamh i Leitir Ceanainn go dtí go dtiocú dtiocfadh lá an mharagaí mhargaidh latharnamhára. lá arna mhárach. Go leór leor leór leor doeiní daoine le mo chois héin féin a ach gur tharla go ró raibh mise insa sa chaula chabhlach chéarna chéanna a bhí air ar a an bheala bhealach a cuartú cuardach fastaí fostaithe agus leóga leoga ní ró raibh an turastal tuarastal ró-mhór. B’fheitir B’fhéidir go bhfuíheá bhfaighfeá ceire ceithre phunta phunt ná nó cúig phunta phunt air ar thonna ____ agus bhí sé mhí agad agat le cuir cur isteah isteach leis sin héin féin a fháil agus corruair bheú bheadh toithe tithe maithe unn ann agus bheú bheadh toithe tithe olca unn ann agus b'fheitir b'fhéidir gur go mbeú mbeadh fear maith a de dhí dhíth ba bhorta bhochta gur sin a an mhuitir mhuintir ab fheár fhearr a bhéarhú bhéarfadh bia duid duit agus a an mhuitir mhuintir a ró raibh a sáith acú, acu, bhí siad sin ag iarraí iarraidh a bheith a tarraint tarraingt isteah isteach an airgid agus ag buint baint na hoibre as is fhusa a ach bheú bheadh seart seacht a chlog ar maidín maidin unn ann b'fheitear b’fhéidir corruair thig tagann go mbeit mbeadh sé an a deich a chlog go gcaitheá gcaithfeá a bheith air ar a an bheala bhealach agus na nach ro raibh dóí dóigh bhort bhocht arainne orainne i dtús ar ár soeil, saoil, nuair a bhí_ ha cha chaithe chaithfidh mise a ghoil dhul go dtí sin agus bhíothar bhíothas ar ndíeal ndícheall air ar a an dóí dóigh chéanna mbeitheá mbeifeá díol beaha beithíoch eallaí eallaigh ná nó is cuma goidé cad é an bhó air ar mharagú. mhargadh. Sin a an dóí dóigh a ro muidine rabhamarna a ag goil dul air ar éí aghaidh ar feaú feadh tamalt tamall agus tamalt tamall fada ach buíothas buíochas do Dhia tá an t-am níos feár fearr anis anois agus tá airgead aig ag gaf uile gach uile dhuine agus bhí sé ____ aig ag an am, aeirí aoire maith agus áit mhaith gach uile dhui__ dhuine bhéith bheith air ar a an dóí dóigh a bhfuil muidine bhfuilimidne uile go léir inniú inniu ma mar buíothas buíochas do Dhia air ar shon na tíre níl mé go h-an-olc han-olc a ar char chor a ar bí. bith. Fear a bhí unn ann ná seo agus sé is é an chéard a bhí aige aig ag geibhneórart gaibhneoireacht agus níl a aon phínn phingin a ndéanhait ndéanfadh sé a de thoirbhe thairbhe a bheith ina ghó ghabha na nach gcaitheit gcaitheadh sé in teah teach a an leanna gaf uile gach uile oeiche oíche agus bhí sé ansin, agus bhí sé ag írí éirí níos bórte boichte ga gach lá in áit a bheith ag írí éirí níos saebhire saibhre ach lá amháin bhí sé ina shuí insan san cheárta. Ní ro raibh toitín aige, ní ro raibh deoch aige, ní ro raibh a aon ghrim ghreim le híthe hithe aige agus bhí sé in dóí dóigh an-bhort an-bhocht ar fad agus bhí tinn go holc ach goidé cad é a shiúl isteah isteach insa sa cheárta aige chuige ach fear dú. dubh. ‘Shíleá ‘Shílfeá a Willie’ adeir deir sé ‘ná ‘nó a Liam, go bhfuil tú,’ adeir deir sé ‘na ‘nach bhfuil tú a ach go measara.’ measartha.’ ‘Níl’ adúirt dúirt Liam, ‘ná níl a aon ghrim ghreim le híthe hithe agam,’ adeir deir sé, ‘níl a dhath le hól agam,’ adeir deir sé, ‘agus níl toit do de aen aon dhath,’ adeir deir sé ‘agam ar dhóí dhóigh a ar bíth.’ bith.’ ‘Bhuel,’ adúirt dúirt a an fear dú dubh leis a tháinic tháinig isteah isteach a fhad leis, ‘Dhéana ‘Déanfaidh mise,’ adeir deir sé ‘maragú ‘margadh leat agus an margú margadh atá mé a ghol dhul a dhéanú dhéanamh leat,’ adeir deir sé ‘go mbé mbeidh do shái sháith le híthe hithe agad,’ agat,’ adeir deir sé, ‘go mbé mbeidh do shái sháith le hól agad,’ agat,’ adeir deir sé, ‘agus go mbéí mbeidh do sái sáith bí bia agus gaf uile gach uile ní a bhfuil a de dheól#? dheol ort agad,’ agat,’ adeir deir sé ‘go cionn ceann seart seacht mbliana má ghealann gheallann tú dúsa,’ domsa,’ adeir deir sé ‘bheith liom nuair a bheas na seart seacht míle críobhnaí.’ críochnaithe.’ ‘Bé ‘Beidh cinnte,’ adúirt dúirt Willie ‘bé ‘beidh mé leat cinnte, a ach mé am mhaith a fháil go cionn ceann seart seacht mbliana ah ach tá mé a ghol dhul a chur ceist ortsa,’ adeir deir sé ‘cé thusa?’. ‘Ó tá,’ adeir deir sé ‘mise an deaul.’ diabhal.’ Agus adúirt dúirt Willie, ‘bhuel’ adúirt dúirt Willie, ‘is cuma liomsa bí i do Dhia ná nó i do dheaul,’ dhiabhal,’ adúirt dúirt Willie, ‘is cuma liomsa a ach mo shái sháith a fháil air ar a bhfuil do ____ go cionn ceann seart seacht mbliana ar scar chor ar bí.’ bith.’ ‘Bhuel,’ adeir deir sé, ‘tioca ‘tiocfaidh mise fa faoi do choinne air ar ais,’ adeir deir sé ‘nuair a bheas na seart seacht míle críobhnaí.’ críochnaithe.’ Ronn Rinne sin graíthe. gnó. D'imí D'imigh an deaul diabhal is d'fhág sé Willie. Ah sal ma sula ro raibh na seart seacht mbliana críobhnaí críochnaithe thainic tháinig fear thart ar lóistín agus thainic tháinig sé a fhad le Willie. Chuir sé ceist air a an dtórait dtabharfadh sé lóistín na hoeiche hoíche do. dó. D’úirt Dúirt Willie go dtórhú dtabharfadh agus fáilte lena chois. Ronn Rinne sin graíthe. gnó. Thóg sé an lóistín don fhear bhort, bhocht, thug sé, chuir sé a luí é, thug sé a shái sháith le híthe hithe dó agus thug sé oeiche oíche mhaith colata codlata do dó ah ach fear a bhí unn ann ná seo, fear spéisialta speisialta a bhí insan san fhear seo agus ar maidín maidin latharnamhára, lá arna mhárach, chuir sé ceist ar Willie, ‘bhéarha ‘tabharfaidh mé trí hahaineaha hachainí uid,’ dhuit,’ adeir deir sé ‘cebí ‘cé ar bith na hahaineaha,’ hachainí,’ adeir deir sé ‘a dh’iara iarrfaidh tú arm, orm, bhéara tabharfaidh mé duid duit iad.’ Ag imeart imeacht dó ar maidín maidin i ndéí ndiaidh a bheith ina cholú chodladh aig ag Willie. Ronn Rinne sin graíthe. gnó. Sé Is é an ahainea achainí a d’iarr Willie air, duine ar bí bith a béichiú bhéarfadh air ar a chasair chasúr gun gan é a bheith ábalta an casair casúr a ligint ligean amah amach go mbéú mbeadh dúil aig ag Willie unn, ann, agus duine ar bí bith a shuíhiú shuífeadh insa sa chathaoir gun gan é a bheith ábalta írí éirí as a an chathaoir go mbéú mbeadh dúil aig ag Willie unn. ann. Agus airgead ar bí bith a rahú rachadh isteah isteach insa sa sparan sparán a bhí aige gan é a bheith ábalta a theart theacht amah amach as a an sparan sparán go dtí go mbéú mbeadh dúil aig ag Willie unn ann ah ach d'imí d'imigh an fear a bhí a ag gol dul thart a ag siúl úa ó Willie agus nuair a bhí na seart seacht míle c__ na seart seacht mbliana críobhnaí, críochnaithe, thainic tháinig a an deaul diabhal fo faoi choinne Willie. ‘Bhuel a Willie,’ adeir deir sé, ‘bhfuil tu tú réí?’ réidh?’ ‘Níl mé réí réidh go fóill,’ adúirt dúirt Willie adeir deir sé, ‘ma ‘mar tá croíheaha# lé le déanú déánamh agam,’ adeir deir sé, ‘don fhear thuas anseo,’ adeir deir sé ‘sa ma ‘sula n-imeaha n-imeoidh mé.’ Agus,’ adeir deir sé leis an deaul diabhal ‘beir air ar a an chasair chasúr sin,’ adeir deir sé ‘agus cuide cuidigh liom iad a dhéanú.’ dhéanamh.’ Bhí an deaul diabhal bheir rug sé air ar a an chasair. chasúr. Bheir Tugann a dheá_ Ghreama Ghreamaigh a dheá dhá lámh don chasair, chasúr, agus ghreamaí ghreamaigh an casar casúr dá ______. Agus bhí an deaul diabhal ansin is ní ro raibh sé ábalta bogú. bogadh. Thainic Tháinig Willie air le casar casúr eile agus goibí cé ar bith goidé cad é an greadamaí#? greadadh#? a thug sé dhó bhí sé a bhualú bhualadh an deauil diabhail aníos is síos _____ an uile bheala. bhealach. ‘Bhuel,’ adeir deir sé ‘lig air ar shiúl mé,’ adeir deir sé ‘agus bhéara tabharfaidh mé seart seacht mbliana eile,’ adeir deir sé ‘do ‘de am mhaith duid,’ duit,’ adeir deir sé le Willie. Chuaí Chuaigh Willie síos bheir rug sé air ar a an chasair chasúr leis a an lámh agus d'imí d'imigh an deaul diabhal agus a ____ na seart seacht mbliana, bhí Willie ar a dóí dóigh chéanna a shái sháith le híthe, hithe, a shái sháith le hól aige, a shái sháith airigid airgid ina phóca a nuair_ nuair a bhí na darna dara seart seacht mbliana críobhnaí críochnaithe thainic tháinig a deaul diabhal fa faoi choinne Willie ar aist. ais. ‘Bhuel,’ adúirt dúirt a deaul, diabhal, ‘Níl mé a ghol dhul a an bhreith air ar a ar chasair chasúr sin ar scar chor a ar bí bith níos mó.’ ‘A bhuel han chan iarraim ort é,’ adúirt dúirt Willie ‘a ‘ach suí suigh insa sa chathaoir sin,’ adeir deir sé ‘agus deán déan do scríste, scíth, be beidh mise leat air ar bhomaite.’ nóiméad.’ Bhí an deaul diabhal go hamaideah hamaideach is ____ isteah isteach sa chathaoir is ghreamaí ghreamaigh an chathaoir dan don urmar urlár ghreamaí ghreamaigh an deaul diabhal istoí istigh sa chathaoir. Thainic Tháinig Willie air, bhuel goidé cad é an bualú bualadh a thug sé an chéad lá dó thug sé a thrí oiread a an lá seo dó. Bhí sé mharú mharbh ar fad. A Ach ronn rinne sin graíthe. gnó. ‘Lig a ar shiúl mé’ adeir deir sé le Willie ‘agus bhéara tabharfaidh mé seart seacht mbliana eile duid’, duit’, adeir deir sé. Lig Willie a ar shiúl é, _____ síos, bheir rug sé air ar a an chathaoir agus thóg sé án ón talú talamh í. Thóg sé an deaul diabhal amah amach as a an chathaoir. D’imí D’imigh an deaul diabhal leis, a ach fuair Willie seart seacht mbliana do am mhaith eile agus nuair a bhí sin críobhnaí críochnaithe thainic tháinig an deaul diabhal fana faoina choinne a tríthú tríú seart seacht mbliana. A Ag teart teacht isteah isteach air ar a an daras doras don deaul diabhal chuir sé ceist air ar Willie, ‘bhfuil tú réí réidh inniú?’ inniu?’ ‘Bhuel, tá mé chinnte,’ adúirt dúirt Willie ‘réí ‘réidh agus be beidh mé leat inniú.’ inniu.’ ‘Bhuel,’ adúirt dúirt an deaul diabhal ‘níl mise a ag gol dul a bhreith air ar a an chasair chasúr sin duid duit inniú,’ inniu,’ adeir deir sé ‘agus níl mé a ag gol dul a shuí sa chathaoir _____,’ adeir deir sé ‘ma ‘mar fuair mé mo shái sháith _____ sin.’ Agus ‘bhuel,’ adúirt dúirt Willie ‘níor hiarú iarradh ort é agus han chan iara iarrfaidh mé ort é.’ A Ach d’imí d’imigh Willie leis air ar a an bheala bhealach mhór agus nuair a bhí sé air ar a an bheala bhealach mhór agus é a ag goil. dul. ‘Seo,’ adeir deir sé ‘an teah teach leanna air ar chaith mise mo chuid airgid uilig uile unn,’ ann,’ adeir deir sé ‘agus níl mé ag imeart imeacht inniú,’ inniu,’ adeir deir sé ‘go dtí,’ adeir deir sé ‘go bhfá bhfaighe mé pionta leanna,’ adeir deir sé ‘agus go bhfá bhfaighe mé, bhfága mé slán aig ag an fhear seo.’ Bhuel, rinn rinne a an deaul diabhal airgead dó héin féin agus caithe caithfidh mé airgead a fháil,’ adeir deir sé ‘____ go bhfuair _____ a an deaul, diabhal, bhéarha tabharfaidh mise airgead dó hein. féin. Rinn Rinne sé a an deaul diabhal airgead dó hein féin agus chor chuir Willie isteah isteach sa sparan sparán é agus bhí an deaul diabhal istoí istigh insa sa sparan sparán agus gun gan é ábalta a theart theacht amah amach agus é a ag tógailt tógáil Willie in áirde airde go dtí na creataí#?. ‘Bhuel,’ adeir deir sé le Willie, ‘lig amah amach mé,’ adeir deir sé ‘agus ha cha dtige dtiocfaidh mé air ar do thóir go brá.’ brách.’ Leis sin shiúl a an deaul diabhal agus d’imí d’imigh an deaul diabhal mar a bheú bheadh splanc tiniú tine fríd tríd an spéir unn. ann. Agus thainic tháinig a an bás air ar Willie ina dhéí dhiaidh sin. Chua Chuaigh sé suas a fhad le Peadar. Ha Cha liciú ligfeadh Peadar isteah isteach é. Chua Chuaigh sé síos go hIfreann agus bhuail sé air ar a an daras. doras. Chuir a fear a bhí ceanglaí ceangailte air ar a an slaurú slabhra ná nó air ar a an chain cháin ceist cé a bhí aig ag an daras. doras. ‘Tá’ adúirt dúirt a an seirbhísea seirbhíseach adúirt dúirt sé ‘sin fear,’ adeir deir sé ‘a bhfuil Willie air.’ ‘Bhuel más é Willie é’ adeir deir sé ‘a ro raibh mise ina chuideart,’ chuideachta,’ adeir deir sé ‘ná lig isteah isteach é,’ adeir deir sé ‘ma ‘mar han chan fhácait fhágfadh sé sin,’ adeir deir sé ‘an ‘aon ndeaul ndiabhal in Ifreann na nach mbrise mbrisfidh sé an t-iomlan t-iomlán againn.’ ‘Agus goidé cad é a dhéanha dhéanfaidh mé leis?’ adeir deir sé. ‘Tá’ adeir deir sé ‘las sap sop insa sa tiní tine agus tor tabhair dó na ina lámh é.’ Las an seirbhísea seirbhíseach sap sop ionsa sa tiní, tine, thug sé do Willie ina lámha é, agus d’imí d’imigh Willie fríd tríd a ag tsoel tsaol agus bhí Willie a ag cuir cur isteah isteach i _____ na sairthí, Chífeá D'fheicfeá anseo é agus chífeá bhfeicfeá ansiud ansiúd é agus sin a ar dóí dóigh a ar chuir sé isteah isteach i _____ na sairthí, gaf uile gach uile lá go dtí, go dtí an lá inniú inniu agus bhí doeiní daoine á fheiceailt fheiceáil an t-am sin ar chroic chnoic ar lagraha loig agus ______ . A Ach han chan fhaca mise airiaú riamh é. A sin deiriú deireadh an scéil anis. anois.